24 jul 2023 | Stedenbouw

Inzicht in ruimtelijke ordening in Wallonië

Bent u geïnteresseerd in ruimtelijke ordening in het Waals Gewest? Dit artikel wil u helpen om de ruimtelijke ordening in Wallonië te begrijpen en u de essentiële middelen en acroniemen aanreiken die u nodig hebt om de haalbaarheid van een project te bestuderen.

Aan het einde van dit artikel vind je een samenvattend diagram.

Ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling zijn twee verwante concepten, maar verschillend in hun reikwijdte en doelstellingen:

  • Ruimtelijke ordening omvat de planning en het beheer van een gebied als geheel, met als doel een evenwichtige en duurzame ontwikkeling te bevorderen door het gebruik van natuurlijke, economische en sociale hulpbronnen te organiseren. Het behandelt bredere kwesties zoals vervoer, milieu, openbare voorzieningen en het behoud van natuurgebieden.
  • Stedenbouw richt zich op de organisatie en het beheer van stedelijke ruimten, of ze nu al verstedelijkt zijn of bestemd zijn om verstedelijkt te worden. Het bestudeert de locatie van gebouwen, de organisatie van buurten, openbare ruimten en stedelijke infrastructuur met als doel stedelijke omgevingen te creëren die functioneel en esthetisch zijn en aangepast aan de behoeften van de bewoners. Er wordt rekening gehouden met factoren zoals bevolkingsdichtheid, mobiliteit, architectuur, toegankelijkheid en stadsontwerp.

Ruimtelijke ordening is een regionale verantwoordelijkheid. Als zodanig heeft elke regio zijn eigen wettelijke basis, een code, (CoDT, CoBAT, VCRO) die de organisatie van deze bevoegdheid en de modaliteiten ervan vastlegt. Deze teksten specificeren in het bijzonder de volgende elementen:

  • handelingen waarvoor een vergunning nodig is (heb je bijvoorbeeld een vergunning nodig om een zwembad te bouwen?)
  • de bevoegde autoriteiten (bijv. welke autoriteit beslist over welk type handeling, wie stelt welk plan op, enz.)
  • beroepsprocedures
  • planningsinstrumenten: dit zijn alle instrumenten die worden gebruikt om strategieën op te stellen en ontwikkelings- en stedenbouwkundige regels te definiëren.

Dit artikel richt zich op planningstools in Wallonië.


De wettelijke basis: de CoDT

De wettelijke basis voor stadsplanning in Wallonië is de Code du Développement Territorial (CoDT):

"Het grondgebied van Wallonië is een gemeenschappelijk erfgoed van zijn inwoners.
Het doel van de Codex de Territoriale Ontwikkeling, hierna "de Code", is te zorgen voor
een duurzame en aantrekkelijke ontwikkeling van het grondgebied."

Het doel van dit document is om algemene regels vast te leggen, zoals de termijnen waaraan vergunningverlenende instanties zich moeten houden, de werken die al dan niet vergunningsplichtig zijn, enz. Aan de andere kant bepaalt de CoDT bijvoorbeeld niet de maximaal toegestane hoogte voor een gebouw of de zones die bebouwd mogen worden.

Deze rechtsgrondslag definieert ook een lijst met instrumenten voor ruimtelijke ordening, die we hierna zullen bekijken. Dit zijn onder andere stedenbouwkundige plannen, plannen en gidsen.

Schema's

Programma's zijn instrumenten voor ruimtelijke ordening en beheer. Ze zijn bedoeld om regionale ontwikkeling op een samenhangende en duurzame manier te organiseren en te sturen, rekening houdend met economische, sociale, milieu- en ruimtelijke kwesties op de lange termijn.

Deze plannen worden op 4 niveaus opgesteld:

Naam regelingAbstractSchaal
Territoriaal OntwikkelingsplanSDTRegionaal
Meergemeentelijk ontwikkelingsplanSD(P)CBovengemeentelijk
Gemeentelijk ontwikkelingsplanSDCGemeenschappelijk
Lokaal oriëntatieprogrammaSOLInfracommunaal

Het territoriale ontwikkelingsplan (SDT)

Een Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (SDT) is een regionale strategie die ruimtelijke ontwikkelings- en planningsdoelstellingen definieert voor het hele Waalse Gewest. Het wordt opgesteld op basis van een diepgaande contextuele analyse, waarbij rekening wordt gehouden met de belangrijkste territoriale kwesties, de sociale, economische, demografische, energie-, erfgoed-, milieu- en mobiliteitsperspectieven en -behoeften, en het potentieel en de beperkingen van het grondgebied.

Het is in het bijzonder in de SDT dat de concepten van stedelijke wildgroei en artificialisering aan bod komen.

Begrip stedelijke wildgroei, zoals gepresenteerd in het ontwerp SDT van 30 maart 2023

Het gemeentelijke of meergemeentelijke ontwikkelingsplan (SDC of SDPC)

Het gemeentelijk ontwikkelingsplan is een planningsinstrument dat door een gemeente wordt gebruikt om haar strategie voor territoriale ontwikkeling te bepalen. Het kan ook gezamenlijk worden opgesteld door meerdere gemeenten, in dat geval wordt het een "Pluricommunaal Ontwikkelingsplan" genoemd.

Dit document identificeert de belangrijkste uitdagingen, doelstellingen en acties die moeten worden ondernomen om de economische, sociale, ecologische en stedelijke ontwikkeling van de gemeente te bevorderen. Het houdt rekening met de specifieke kenmerken van de gemeente en stelt concrete maatregelen voor om de levenskwaliteit van de inwoners te verbeteren, het rationele gebruik van hulpbronnen te bevorderen, de infrastructuur en diensten te versterken en mobiliteitskwesties doeltreffend aan te pakken.

Het Gemeentelijk Ontwikkelingsplan is daarom een routekaart om de plannings- en ontwikkelingsbeslissingen van de stad te sturen, met als doel een harmonieuze en duurzame ontwikkeling. Dit document is echter niet direct bruikbaar voor projectontwikkelaars. Het wordt meer gebruikt als een intern document door lokale autoriteiten.

Uittreksel uit het gemeentelijk ontwikkelingsplan van de gemeente Rebecq (Brabant-Wallon)

Lokaal Oriëntatie Programma (SOL)

Het Local Orientation Scheme (LOS) is een planningsinstrument dat wordt gebruikt om de stedenbouwkundige en planologische doelstellingen voor een specifiek deel van de gemeente te bepalen.

Op basis van een contextuele analyse met de belangrijkste problemen, mogelijkheden en beperkingen van het gebied, bevat de SOL doelstellingen voor landgebruik en stedenbouw, evenals een gedetailleerde oriëntatiekaart.

Uittreksel uit de SOL voor de uitvoering van de ZACC-zone Suarlée

Deze kaart bevat elementen zoals het wegennet, technische infrastructuur, openbare ruimten, groene ruimten, zones voor landgebruik, ecologische structuur en, waar van toepassing, landschapskenmerken. De SOL kan ook richtlijnen geven voor de locatie en hoogte van gebouwen en constructies, wegen, openbare ruimten en de integratie van technische apparatuur. Het kan ook andere SOL's en de gemeentelijke gids identificeren die opgesteld, herzien of ingetrokken moeten worden. De SOL vormt dus een richtinggevend kader voor ontwikkeling en stadsplanning in een specifiek gebied, en stimuleert een coherent en duurzaam gebruik van de ruimte.

Het toewijzingsplan

Het sectorplan

Nut van het sectorplan

Het sectorplan is een document dat de ruimtelijke ordening in het Waals Gewest vastlegt. Het definieert de verschillende ontwikkelingssectoren die door een plan zullen worden gedekt. Bepaalde specifieke infrastructuren, zoals spoorwegen, luchthavens en autonome havens, vallen niet onder dit plan.

Dit bestemmingsplan is gebaseerd op het bestemmingsplan, maar kan er onder bepaalde voorwaarden van afwijken. Het heeft tot doel zowel bebouwde als onbebouwde landschappen te beschermen, te beheren en te ontwikkelen.

Het is van toepassing op verschillende ontwikkelingsplannen, bouwvergunningen en certificaten. Er kunnen ook aanvullende eisen worden toegevoegd, zoals de nauwkeurigheid of specialisatie van de toewijzing van gebieden, de fasering van hun ingebruikname, de omkeerbaarheid van toewijzingen of de verplichting om een lokaal begeleidingsplan op te stellen voordat ze worden geïmplementeerd.

De toewijzingen in het sectorplan kunnen worden onderverdeeld in twee groepen:

  • Zones bedoeld voor stedelijke ontwikkeling: dit zijn onder andere woonzones, zones voor openbare diensten, recreatiezones, zones voor economische activiteit, zones van regionaal belang en zones van gemeentelijk belang.
  • Zones die niet bedoeld zijn voor stedelijke ontwikkeling: deze omvatten landbouw-, bosbouw-, open ruimte-, natuur-, park- en steengroevezones.

Hoe lees ik het sectorplan en waar kan ik het vinden?

Je vindt de sectorkaart op WalOnMap

Wat is WalOnMap? WalOnMap is een toepassing ontwikkeld door de Waalse Overheidsdienst die gebruikers in staat stelt om openbare geografische gegevens weer te geven op een kaart van het Waalse grondgebied, met zoom, locatie, keuze van achtergrondkaart en toegang tot een verscheidenheid aan geografische informatie in verschillende domeinen.

De tool kan worden gebruikt om een perceel te identificeren op basis van een adres, het gebruik ervan (landbouwzone, woonzone, enz.), eventuele speciale planningsregels die van toepassing zijn en om eventuele bijbehorende risico's te bestuderen (overstromingen, aardverschuivingen, enz.).

Tip: je kunt de dekking van de laag wijzigen om de grenzen van de kaart beter zichtbaar te maken. Op basis van het satellietbeeld en je kennis van de locatie kun je zo de grenzen van het sectorplan beter waarnemen ten opzichte van de echte wereld. Om de ondoorzichtigheid van de laag te wijzigen:
- Klik op het tandwieltje links van je selectie
- Verander de schuifknop naar ongeveer 50%, hierdoor wordt de kaart gedeeltelijk transparant en wordt het satellietbeeld net eronder zichtbaar.
- Je kunt ook de legenda weergeven door op de knop "Legenda" in hetzelfde menu te klikken.(link naar het volledige legende document)

Sleutel tot de belangrijkste elementen van het sectorplan in Wallonië

Reglement

Stedenbouwkundige voorschriften worden in Wallonië "Gidsen" genoemd en zijn beschikbaar op de website van DGO4. Ze omvatten de volgende documenten:

  • De gids voor regionale planning (GRU)
  • Lokale planningsgidsen (GCU)

De belangrijkste bronnen van nuttige informatie worden hieronder besproken.

De gids voor regionale planning (GRU)

De regionale stedenbouwkundige gids biedt richtlijnen voor bouwharmonisatie en toegankelijkheidsnormen voor mensen met beperkte mobiliteit.

Bij wijze van voorbeeld volgen hier twee uittreksels van de GRU:

Gevels, zijgevels en achtergevels.
De materialen die zijn toegestaan voor muren, gevels, zijgevels en achtergevels
moeten overeenkomen met die van de straatgevels.

Gids voor regionale planning - Onofficiële coördinatie - 31 mei 2017

Hellingen :
De dwarshelling of verkanting is maximaal 2%.

Als een helling in de lengterichting nodig is, is deze idealiter minder dan of
gelijk aan 5 centimeter per meter over een lengte van maximaal 10 meter.
Als het technisch onmogelijk is om hellingen van minder dan of gelijk aan
5% te gebruiken, worden de volgende hellingen bij uitzondering getolereerd [...].

Gids voor regionale planning - Onofficiële coördinatie - 31 mei 2017

De gemeentelijke planningsgids (GCU)

Deze gids, die op lokaal niveau wordt gepubliceerd, definieert de geldende stedenbouwkundige vereisten en is bedoeld als lokale implementatie van de Guide Régional d'Urbanisme. Het definieert bijvoorbeeld de morfologie van gebouwen, de indeling van gebouwen en de voorwaarden voor tegenslagen en uitlijningen.

Uittreksel uit de Guide Communal d'Urbanisme de Mons over de plaatsing van nieuwe gebouwen in de openbare ruimte.

Je vindt dit document meestal op de website van de gemeente. Het is het referentiedocument voor het schetsen van een vastgoedproject.

Samenvatting

Instrumenten voor ruimtelijke ordening en stadsontwikkeling in het Waals Gewest.

In Wallonië regelt de Code du Développement Territorial de ruimtelijke ordening. Deze tekst definieert de algemene regels, zoals de handelingen waarvoor een stedenbouwkundige vergunning vereist is, de termijnen voor het verlenen van een vergunning, de bevoegde instanties en de planningsinstrumenten.

Van deze instrumenten definiëren de plannen de belangrijkste strategische oriëntaties, gebaseerd op de uitdagingen van het betreffende gebied. Deze plannen zijn beschikbaar op regionaal, supragemeentelijk, gemeentelijk en deelgemeentelijk niveau. Ze zijn niet bindend voor de aanvrager, maar kunnen van invloed zijn op de beslissing van de lokale overheid om al dan niet een bouwvergunning te verlenen.

De Gidsen definiëren de regels die moeten worden nageleefd op het gebied van stadsplanning. Dit zijn onder andere normen voor bewoonbaarheid (minimale vloeroppervlakte, plafondhoogte, enz.) of constructie (geometrie, afstand tot de weg, uitlijning van gevels, enz.) Er is een gewestelijke gids die van toepassing is op heel Wallonië, evenals gemeentelijke gidsen die lokaal van toepassing zijn en de lokale implementatie van bepaalde regels specificeren.

Tot slot is het de lokale overheid die verantwoordelijk is voor het verlenen van de bouwvergunning. Hiervoor onderzoekt ze de aanvraag en gaat ze na of het project in overeenstemming is met het sectorplan, met de regionale (GRU) en lokale (GCU) normen en met de strategische richtlijnen (SDT, SDC, SOL).

Geïnteresseerd in dit artikel?
We publiceren regelmatig kaarten, statistieken, analyses en artikelen op onze blog en op LinkedIn.

Volg me op LinkedIn of vul je e-mailadres in om op de hoogte te blijven van nieuwe artikelen.